चेक › जिसलै चेक बाउंस होऐ
जिसलै चेक बाउंस होऐ: केह् करो, कदम-ब-कदम
बाउंस चेक दा मतलब ऐ पेमेंट होई गै नेईं। तुंदे हिसाब च बिल फ्ही बकाया ऐ। कानून च, पैसें दी कमी कन्नै बाउंस होआ चेक नेगोशिएबल इंस्ट्रूमेंट्स एक्ट, 1881 दी धारा 138 च जुर्म होई सकदा ऐ, पर तां गै जिसलै तुस सख्त समां-सीमां मनो। मते बाउंस इक फोन कॉल कन्नै सुलझी जंदे न; समां-सीमां उसलै कम्म औंदियां न जिसलै नेईं सुलझन।
पैह्लें, अपने हिसाब च
रजिस्टर च चेक गी बाउंस निशान लाओ। पेमेंट हटी जंदी ऐ, उस कन्नै चुकाए दे बिल फ्ही बकाया होई जंदे न, ते ग्राहक दा बैलेंस फ्ही बधी जंदा ऐ। बैंक आमतौर उप्पर रिटर्न चार्ज (कन्नै 18% GST) लैंदा ऐ; उसी बैंक चार्ज आंगर खर्चे च जोड़ो। जेकर तुंदी शर्तें च लिखे दा होऐ तां एह् चार्ज ग्राहक कोला बी मंगी सकदे ओ।
कानूनी समां-सीमा (धारा 138)
- चेक उसदी वैधता दे अंदर पेश होए दा होऐ, मतलब उसदे उप्पर लिखी दी तरीक कोला त्रै म्हीने।
- बैंक दा रिटर्न मेमो संभाली रक्खो; उस च कारण लिखे दा होंदा ऐ, जि’यां "funds insufficient"।
- रिटर्न मेमो मिलने दे 30 दिनें दे अंदर चेक देने आह्ले गी रकम दी लिखती मंग भेजो। इ’यां भेजो जिसदा सबूत रौह्, जि’यां रजिस्टर्ड डाक जां स्पीड पोस्ट, ते कॉपी रक्खो।
- मंग मिलने कोला उसदे कोल पैसे देने आस्तै 15 दिन होंदे न।
- ओह् नेईं देऐ तां उ’नें 15 दिनें दे मुक्कने परैंत इक म्हीने दे अंदर मजिस्ट्रेट सामनै शिकायत कीती जाई सकदी ऐ (धारा 142)। 2015 कोला केस उत्थें होंदा ऐ जित्थें चेक पाने आह्ले दी बैंक शाखा ऐ।
इस जुर्म च दो ब’रें तगर कैद, चेक दी रकम दे दूने तगर जुर्माना, जां दौनें होई सकदे न। केस दौरान कोर्ट चेक देने आह्ले गी रकम दा 20% तगर अंतरिम मुआवजा देने दा हुक्म देई सकदी ऐ (धारा 143A), ते दौनें पक्ख कुसै बी बेल्लै समझौता करी सकदे न (धारा 147)। नोटिस ते शिकायत वकील कोला बनवाओ।
इक मिसाल
ग्राहक दा 6 नवंबर 2026 दी तरीक दा ₹12,600 दा चेक 7 नवंबर गी पैसें दी कमी कन्नै परतोई औंदा ऐ। मंग 30 दिनें दे अंदर, मतलब मते कोला मते 7 दिसंबर तगर भेजनी ऐ। जेकर ग्राहक गी एह् 10 दिसंबर गी मिलै ते ओह् 25 दिसंबर तगर नेईं देऐ, तां शिकायत 25 जनवरी 2027 तगर करनी ऐ।
तुंदे अपने चेक बाउंस होन तां
जेकर तुंदा दित्ता चेक बाउंस होऐ, तां सप्लायर दा बिल फ्ही बकाया ऐ ते ओह् एह्दा गै कानून तुंदे खलाफ बरती सकदा ऐ। उसी बाउंस निशान लाओ, फौरन बैंक ट्रांसफर कन्नै पैसे देओ, ते "तुंदे दित्ते दे चेक जेह्ड़े क्लियर नेईं होए" दे हर चेक जिन्ने पैसे खाते च रक्खो।
बाउंस कोला बचाऽ
- चेक सिर्फ जानेपछाने ग्राहकें कोला लैओ, ते बड्डी रकम आस्तै बैंक ट्रांसफर जां UPI मंगो।
- चेक छेती जमा करो; जिन्नी देर करगे, उन्ना गै पैसे निकली जाने दा डर।
- पोस्ट-डेटेड चेक दी तरीक कोला पैह्लें ग्राहक गी चेता कराने आस्तै "अगले 7 दिनें दे चेक" दिक्खो।